A Big Read, indeed!

Μία εξαιρετική πρωτοβουλία με λογοτεχνικό ενδιαφέρον βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη στο διαδίκτυο: το Moby-Dick Big Read ή The Big Read. Πρόκειται για μια on line έκδοχη του επιβλητικού αυτού έργου η οποία προέκυψε από ένα συμπόσιο και μία έκθεση, με κοινό θέμα τις φάλαινες, στον ειδικό χώρο τέχνης του Πανεπιστημίου του Πλίμουθ. Και τα δύο (συμπόσιο κι έκθεση) διοργανώθηκαν κι επιμελήθηκαν από  την εικαστικό Άντζελα Κοκαίην και τον συγγραφέα Φίλιπ Χόαρς, παθιασμένοι και οι δύο με τον  Μόμπυ Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ.

Στην διάρκεια του Moby-Dick Big Read κάθε ένα από τα 135 κεφάλαια του τόμου θα διαβάζεται από διάσημους αλλά και απλούς ανθρώπους και στην συνέχεια θα ανεβάζεται και θα μεταδίδεται καθημερινά μέσω διαδικτύου σε μια σειρά από 135 downloadable podcasts τα οποία μπορείτε να ακούσετε ελεύθερα εδώ. Κάθε ηχογράφιση δε, θα συνοδεύεται από μία εικαστική πρόταση.
 

Η αρχή έγινε ήδη με την Tilda Swinton που διάβασε το πρώτο κεφάλαιο με τίτλο "Loomings" συνοδεία ενός πίνακα του YBA  Marcus Harvey, το "Albus" (2009).

Το δεύτερο κεφάλαιο , το "The Carpet-Bag", διάβασε ο Captain R. N. Hone και συνοδεύεται από τον πίνακα της  Clara Drummond με τίτλο "Cape-Horner in a great Hurricane" (2012)

Έπεται (μεγάλη) συνέχεια και θα προσπαθήσω να ανανεώνω τούτη την ανάρτηση με τα καινούργια podcasts για όσους ενδιαφέρονται. Ακόμη κι αν τα αγγλικά σας δεν βρίσκονται στο καλύτερο των επιπέδων ή, ακόμη κι αν δεν γνωρίζετε την γλώσσα μπορείτε να κάνετε ένα μικρό διάλειμμα δέκα με δέκα πέντε περίπου λεπτών (τόσο διαρκούν το κάθε ένα από τα δύο πρώτα κεφάλαια) και να αφεθείτε στην μαγεία της φωνής του κάθε αναγνώστη. Ίσως εκπλαγείτε από την ικανότητα της φαντασίας σας να αντιληφθεί το κείμενο.

Μόνη ένσταση: το κείμενο θα ακούγεται φυσικά στο πρωτότυπο κι έτσι θα χάσουμε την απόλαυση του κειμένου όπως το μετέφρασε/απέδωσε αριστοτεχνικά στα ελληνικά ο Α.Κ.Χριστοδούλου (επισκεφθείτε το blog του και διαβάστε ένα αναλυτικό άρθρο για τον ίδιο και την "εμμονή" του για τον Μόμπυ Ντικ και την μετάφρασή του εδώ). 



 
UpDates:

Τρίτο Κεφάλαιο: "The Spouter-Inn" (34:22'). Διαβάζει ο συγγραφέας Νάιτζελ Ουίλλιαμς και η ηχογράφιση συνοδεύεται από βίντεο του Τζακ Ράσκιν με τίτλο "Echo (amid the vault)"

Τέταρτο Κεφάλαιο: "The Counterpane" (10:00). Διαβάζει ο Νεοϋορκέζος συγγραφέας Κέιλεμπ Κρέιν. Η εγκατάσταση είναι του Πέι Ουάιτ και τιτλοφορείται "California King"  (2006)

Πέμπτο Κεφάλαιο: "Breakfast" (5:15). Διαβάζει ο Musa Okwonga. Εικαστικό "Nourish" (1984) του Boyd Webb.

Έκτο Κεφάλαιο: "The Street" (6:17). Διαβάζει η Mary Norris. O "Queequeg" (2010) φιλοτεχνήθηκε από τον Timothy Woodman.

Έβδομο Κεφάλαιο: "The Chapel" (7:12). Διαβάζει ο ηθοποιός Κηθ Κόλλινς με συνοδευτικό πίνακα του εικαστικού Όλιβερ Κλεγκ που έχει τον τίτλο "Το ζήτημα δεν είναι τι κοιτάς αλλά τι βλέπεις".

Όγδοο Κεφάλαιο: "The Pulpit" (6:40). Διαβάζει ο Βρετανός μουσικός της ροκ Νικ Άτκινσον. Η εικαστικός Φιόνα Μπάννερ  αντιπαραθέτει την δική της εκδοχη στην ζωγραφική απεικόνιση του άμβωνα όπου απεικονίζεται ο Όρσον Ουέλς ως Πάτερ Μέιπλ να εκφωνεί το κήρυγμά του.

Ένατο Κεφάλαιο: "The Sermon" (26:55). Διαβάζει ο γνωστός ηθοποιός και συγγραφέας Σάιμον Κάλλοου. Τον "συνοδεύει" η εγκατάσταστη της Σούζαν Χίλλερ "Witness 2000, International testimonies or experiences of transmissions from other worlds."

Δέκατο Κεφάλαιο: "A Bosom Friend" (9:50). Διαβάζει ο πολυδιάστατος ηθοποιός Στήβεν Φράι. Το "Άτιτλο"(2007)  έργο ανήκει στον Ντέιβιντ Νούναν.

Ενδέκατο Κεφάλαιο: "Nightgown" (4:33). Διαβάζει ο τραγουδιστής των Pet Shop Boys Νηλ Τέναντ. Η φωτογραφία δείχνει το London Aquatic Centre 2005-2011, σχεδιασμένο από το γραφείο της διάσημης αρχιτεκτόνισσας Zaha Hadid.

Δωδέκατο Κεφάλαιο: "Biographical" (5:45). Διαβάζει ο Νεοζηλανδός συγγραφέας Witi Ihimaera. Προβάλλεται η απεικόνιση του Jeremy Wood "Meridians’ GPS drawing 2005, London".

Δέκατο Τρίτο Κεφάλαιο: "Wheelbarrow" (10:27). Διαβάζει η τραγουδίστρια της φάνκυ Mama Tokus. Η εγκατάσταση είναι το "Proposal for Memorial, 2011" του Alexis Rockman.


Η συνέχεια εδώ

Two Worlds

In air heavy
with odor of crocuses,

sensual smell of crocuses,
I watch a lemon sun disappear,

a sea change blue
to olive black.

I watch lightning leap from Asia as
sleeping,

my love stirs and breathes and
sleeps again,

part of this world and yet
part of that.

Raymond Carver

(1989)

Σημείωση: Η φωτογραφία είναι της Ιωάννας Ράλλη.

'

Le voleur de nostalgie

Ένα από τα πιο σύνθετα, ευρηματικά και γοητευτικά βιβλία είναι το "Ο κλέφτης της νοσταλγίας" (Opera, 1999, σε λεπτοδουλεμένη μτφρ. Αχιλλέα Κυριακίδη). Στο δεύτερο τούτο βιβλίο του Hervé Le Tellier, οι ανατροπές διαδέχονται τις συνταγές μαγειρικής και το παρελθόν συνυφαίνεται  με το παρόν  με πολύ στυλ και ένταση.

Ένας δημοσιογράφος γράφει συνταγές για ζυμαρικά υπογράφοντας με το ψευδώνυμο Τζιοβάνι ντ' Αρέτσο. Μετά την δημοσίευση της πρώτης του συνταγής σ' ένα γαλλικό εβδομαδιαίο περιοδικό, δέχεται μια επιστολή από έναν συνονόματό του αναγνώστη από την Φλωρεντία. Σαν κάτι πολύ φυσολογικό, του απαντά. Θέλοντας όμως να μάθει ποιός ακριβώς είναι ο άγνωστος με τον οποίο αλληλογραφεί, ο δημοσιογράφος στέλνει τρεις επιστολές σε όσους έχουν το ίδιο όνομα με το ψευδώνυμό του. Θα λάβει απαντήσεις από τους δύο - έναν 26χρονο έγκλειστο στις φυλακές της Πίζας κι έναν συνταξιούχο καθηγητή γαλλικών από την Μπολόνια. Ο τρίτος είναι εκείνος που του έστειλε το γράμμα στο γραφείο του περιοδικού. Από το ημερολόγιο που κρατά ο δημοσιογράφος, μαθαίνουμε πως  θα διατηρήσει τακτική αλληλογραφία (πάντα με το ψευδώνυμό του) και με τους τρεις ανταλλάσσοντας σκέψεις και στιγμές της καθημερινότητάς του. Με τον Γάλλο καθηγητή δε, θα μοιραστεί το πάθος του για ορισμένες αινιγματικές σημειώσεις που διάβασε στο περιθώριο ενός πολύ παλιού αντίτυπου του "Vita Nuova" του Δάντη. 

Είναι πρόκληση να διαβάζεις ένα επιστολικό μυθιστόρημα με τόσους διαφορετικούς αποστολείς κι ομολογώ πως στην αρχή, μέχρι να ξεχωρίσω τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ψευδώνυμου προσώπου χρειάστηκε να επιστρέψω στις αρχικές σελίδες δυο και τρεις φορές.  Ο συγγραφέας όμως φροντίζει να αποζημιώσει τον αναγνώστη γι' αυτή την μικρή "δυσκολία" με ισορροπημένες δόσεις "βραδυφλεγούς" έντασης και  ανατροπών - όταν ο ένας αρχίζει να υποκλέπτει την ζωή του άλλου και να οικειοποιείται ανθρώπους, συναισθήματα και καταστάσεις του, η ανάγνωση αλλάζει ρυθμούς. Τούτος ο τυχωδιοκτισμός δι' αλληλογραφίας εμπλουτίζεται και μ' ένα κυνήγι γνώσεων και σημειώσεων ώστε ο δημοσιογράφος να μπορέσει ν' αποκαλύψει το (υποτιθέμενο;) μυστικό που κρύβεται στον πίνακα του Πάολο Βερονέζε  "ο Γάμος της Κανά".

"Ο κλέφτης..." θεωρείται φόρος τιμής στον Ίταλο Καλβίνο κι αυτό είναι σε μεγάλο ποσοστό ενδεικτικό του ύφους του λε Τελιέ - οι αφηγηματικές τεχνικές εναλλάσσονται, η κορύφωση της πλοκής δεν είναι γραμμική αλλά διασπασμένη και η διαμόρφωση της φόρμας είναι προσεκτικά σχεδιασμένη να ακολουθεί ένα υποδόριο μοτίβο - εδώ αφορά σ'ένα στρατιωτικό παιγχνίδι. Η προσήλωση του συγγραφέα σε ένα σταθερό μοτίβο είναι άλλωστε ένα από τα χαρακτηριστικά της λογοτεχνικής ομάδας Oulipo στην οποία ανήκει και ο Ερβέ λε Τελλιέ. Τα μέλη του Εργαστηρίου Δυνητικής Λογοτεχνίας συνδυάζουν την λογοτεχνία με τα μαθηματικά κι έχουν ως κεντρικό άξονα δημιουργίας τις δεσμεύσεις. Ο λε Τελλιέ λέει πως τον ενδιαφέρει η λογοτεχνία που γράφεται με δεσμεύσεις διότι οι δεσμεύσεις είναι ένα εργαλείο που διευρύνει τη δημιουργικότητα και δεν χρειάζεται να είναι πάντα ορατές - ακόμη κι αν  ο αναγνώστης δεν το ανακαλύψει, το κείμενο παραμένει εξίσου απολαυστικό. Για παράδειγμα, στο σημείο που ο ψευδώνυμος από την Φλωρεντία εξηγεί την ανάπτυξη του στρατιωτικού παιχνιδιού με μια αλγεβρική εξίσωση, εγώ που ως γνωστό έχω δυσκολία με την κατανόηση των μαθηματικών, απλώς γύρισα τη σελίδα χωρίς να υποστώ καμμία αναγνωστική "επίπτωση".

Ο Ερβέ λε Τελιέ, αυτοσυστήνεται ως κάποιος που  "του αρέσουν οι μελαγχροινές γυναίκες, τα μακαρόνια και το κόκκινο κρασί, όχι κατ' ανάγκην με αυτή τη σειρά." Ο αναγνώστης, ωστόσο,  θα διαπιστώσει σε τούτο το βιβλίο κι άλλα συστατικά που καθιστούν την γραφή του αξιομνημόνευτη: τα φουζίλι, τα νιόκι και τα μπουκατίνι "αναμειγνύονται" με έναν λεπτό ερωτισμό και  φιλοσοφικούς στοχασμούς ενώ συνδιάζονται επίσης με το χιούμορ και μια διακριτική διακειμενικότητα. O  "Κλέφτης..." διαβάζεται απνευστί κι εκείνο που τελικά μένει είναι η αίσθηση πίσω από τις λέξεις: μια απροσδιόριστη θλίψη, μία νοσταλγία για ένα κάτι που σου διαφεύγει. Όπως και στις μελωδίες των γαλλικών chansons.

Σημειώσεις: Αφορμή για την γνωριμία μου με  τον Ερβέ λε Τελιέ υπήρξε το πιο πρόσφατο βιβλίο του, το "Αρκετά μιλήσαμε γι' αγάπη" για το οποίο διάβασα εδώ. Ο συν-blogger Librofilo στην εκτενή παρουσίασή του διαπιστώνει το πως έχει ωριμάσει το απολαυστικό ύφος του Γάλλου συγγραφέα δεκατρία βιβλία μετά. Η φωτογραφία ανήκει στον Tsalapetino και απεικονίζει σκαναρισμένα σπαγγέτι. Έχει τίτλο "Τοπίο - Ευδαίμων Αρκαδία" και το άντλησα από εδώ.

 Επί σκοπόν!

"Σκοπός της ζωής μας δεν είναι η χαμέρπεια. Υπάρχουν απειράκις ωραιότερα πράγματα και απ’ αυτήν την αγαλματώδη παρουσία του περασμένου έπους. Σκοπός της ζωής μας είναι η αγάπη. Σκοπός της ζωής μας είναι η ατελεύτητη μάζα μας. Σκοπός της ζωής μας είναι η λυσιτελής παραδοχή της ζωής μας και της κάθε μας ευχής εν παντί τόπω εις πάσαν στιγμήν εις κάθε ένθερμον αναμόχλευσιν των υπαρχόντων. Σκοπός της ζωής μας είναι το σεσημασμένον δέρας της υπάρξεώς μας."

Ανδρέας Εμπειρίκος 

Τριαντάφυλλα στο παράθυρο 

από την Υψικάμινο (1935)

Modus Vivendi

Το φετινό καλοκαίρι ήταν εν μέρει το καλοκαίρι "των ανασκαφών" - άνοιξα μετά από καιρό τις κούτες όπου έχω βάλει, ελλείψει χώρου, τα παλιά βιβλία μου κι άρχισα να τις σκαλίζω ψάχνοντας τίτλους που μου έρχονταν στο νου κι "επέμεναν" να τους διαβάσω ξανά. Το έκανα, όχι από κάποια ανάγκη να καλύψω το όποιο αναγνωστικό κενό που πολύ ενδεχομένως έχω, ούτε για να μου υπενθυμίσω εκείνη την ευχαρίστηση που μου είχαν προσφέρει όταν τους διάβαζα στο παρελθόν. Πιο πολύ το έκανα  για 'κείνο  το  "Κάπου-κάπου -όχι πολύ συχνά- αιφνιδιάζεσαι από κάτι  που διαβάζεις, και πυροδοτείται μια αντήχηση μέσα στο κεφάλι σου."  που είπε ο Gore Vidal.

Ο Antoine de Saint-Exupéry συνδυάζει την αναγνωστική ευχαρίστηση με τον αιφνιδιασμό. Αν και έγινε παγκοσμίως γνωστός με τον "Μικρό πρίγκηπα"  έχει δώσει, ωστόσο, κι έργα-μικρά διαμάντια που ξεχωρίζουν για την αυθεντικότητα της γραφής τους, την ευγένεια και ποιητική ένταση της γλώσσας τους. Η "Νυχτερινή πτήση" του (Ψυχογιός, 1996 σε μτφρ. Δημήτρη Ζορμπαλά) αποτελεί, επίσης, ένα εξαιρετικό δείγμα ημι-αυτοβιογραφικής λογοτεχνίας - τού πώς, με άλλα λόγια, η ζωή ενός συγγραφέα και του ήρωά του συνυφαίνονται αμετάκλητα σ' ένα πεζογράφημα.  

Ο Φαμπιέν είναι πιλότος στην μοναδική αεροπορική ταχυδρομική εταιρία στο Μπουένος Άιρες. Οι αντικειμενικές συνθήκες πτήσης εκείνη την εποχή -δεκαετία του 1920- είναι ανυπέρβλητες και καθόλου αμελητέες καθώς  θέτουν σε κίνδυνο τις ζωές των πιλότων - τα αεροπλάνα δεν διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό για την ασφαλή πλοήγηση τους με αποτέλεσμα να πετούν στην κυριολεξία στα τυφλά. Παρ' όλα αυτά, ο Φαμπιέν εκτελεί τις εντολές και τα δρομολόγια που έχει σχεδιάσει ο εργοδότης του, Ριβιέρ, με αξιοσημείωτη ευσυνειδησία και κόντρα στις αντιξοότητες. Ένα βράδυ, καλείται να εκτελέσει το συνηθισμένο (νυχτερινό) δρομολόγιο αν και από  τα μετεορολογικά δελτία αναφέρουν την εκδήλωση κυκλώνα.  Οι συνάδελφοι του Φαμπιέν προτείνουν στον Ριβιέρ την μετάθεση του δρομολογίου αν όχι μέχρι να απομακρυνθεί  ο κυκλώνας, τουλάχιστον μέχρι το πρώτο φως της ημέρας για να μειώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τον κίνδυνο και να εξασφαλίσουν την παράδοση της αλληλογραφίας. Ο Ριβιέρ όμως είναι ανένδοτος. 

       " - Αυτός είναι ο κανονισμός.

       Ο κανονισμός, σκεφτόταν ο Ριβιέρ, μοιάζει με το τυπικό μιας θρησκείας που διαμορφώνει τους ανθρώπους. Αδιαφορύσε ο Ριβιέρ, αν φαινόταν δίκαιος ή άδικος. Ίσως μάλιστα αυτές οι λέξεις να μην είχαν και κανένα νόημα γι' αυτόν. Οι μικροαστοί, στις μικρές πόλεις, στριφογυρίζουν τα βράδια γύρω απ' το κιόσκι της μουσικής κι ο Ριβιέρ σκεφτόταν: "Δίκαιος ή άδικος γι' αυτούς, δεν έχει σημασία: δεν υπάρχουν". Ο άνθρωπος ήταν γι' αυτόν παρθένο κερί που ήθελε πλάσιμο. Έπρεπε να δώσει μια ψυχή σ' αυτή την ύλη, να της δημιουργήσει μια θέληση. δε σκεφτόταν να τους υποτάξει μ' αυτή τη σκληρότητα, μα να τους κάνει να ξεπεράσουν τους εαυτούς τους. Αν τιμωρούσε έτσι κάθε καθυστέρηση, φερόταν άδικα, μα κατεύθυνε προς την αναχώρηση, παρά προς την στάθμευση, τη θέλησή τους. δημιουργούσε αυτή τη θέληση. Με το να μην επιτρέπει στους ανθρώπους να χαίρονται για μια κακοκαιρία, σαν πρόσκληση για ανάπαυση, τους κρατούσε σε αβεβαιότητα κι η αναμονή ταπείνωνε κρυφά και τον τελευταίο εργάτη. (...) Χάρη στον Ριβιέρ, σε δεκαπέντε χιλιάδες χιλιόμετρα, ο σεβασμός του ταχυδρομείου ξεπερνούσε όλα τ' άλλα." 

Η "Νυχτερινή πτήση" θα μπορούσε να ανήκει στην κατηγορία των βιβλίων περιπέτειας ή σ' εκείνα των ντοκουμέντων, σύμφωνα με τον Αντρέ Ζιντ που γράφει τον πρόλογο της νουβέλας. Ωστόσο, είναι κάτι περισσότερο απ' αυτό. Σε λιγότερες από 100 σελίδες, ο Σαιντ-Εξυπερί πραγματεύεται την αίσθηση του καθήκοντος και την υπέρβασή του. Την επιτυχία ή αποτυχία μιας αποστολής, την πραγματοποίηση ή όχι του σκοπού και τις επιπτώσεις τους. Την αυστηρότητα και την -όχι αβασάνιστη- αδιαλλαξία του διοικητή του, και τα όρια της υπευθυνότητας και του επαγγελματισμού. Μας μεταφέρει στην καμπίνα του πιλότου και μεταγράφει τις σκέψεις του, στα γραφεία της εταιρίας όπου αμφισβητούνται η ακεραιότητα των εργαζομένων και η ορθότητα των καθορισμένων δρομολογίων, στο σπίτι του πιλότου όπου η σύζυγος του Φαμπιέν σκέφτεται το αναπόφευκτο. Μέσα από τον λιτό λυρισμό της γραφής του Σαιντ-Εξυπερί αναδύονται, επίσης, η εσωτερική σύγκρουση και το αδιέξοδο του Φαμπιέν: πως χειρίζεσαι την ψυχική ευαισθησία σου όταν οι πραγματολογικές -κι εντελώς λογικές- συνθήκες σε ξεπερνούν; Τι κάνεις; υπακούς ή υπερβαίνεις εαυτόν και φόβους; Between the devil and the deep blue sea, ο Φαμπιέν  επιλέγει να εκτελέσει το δρομολόγιο κρατώντας τις βασανιστικές αντιρρήσεις για τον εαυτό του. 

Ο Σαιντ-Εξυπερί υπήρξε πρωτοτοπόρος του αεροπορικού ταχυδρομείου εργαζόμενος ως πιλότος από τις πρώτες κιόλας μέρες της Aéropostale που ιδρύθηκε στη Γαλλία το 1918. Το 1929 θα μετατεθεί στην Αργεντινή όπου θα του ανατεθεί η διεύθυνση της Aeroposta Argentina. Από τούτη την δεκαετή περίοδο θα αντλήσει σχεδόν όλο το υλικό του και την έμπνευση τόσο για την "Νυχτερινή πτήση" όσο και για τα υπόλοιπα έργα του - ολοφάνερο στο  "Wind, Sand and Stars" που είναι αυτοβιογραφικό και μοιραίο γενικώς, μιας και το αεροπλάνο ήταν τρόπος ζωής για τον Σαιντ-Εξ., μιας ζωής που, απ' όσα διαβάζω, φαίνεται να "ζωντανεύει" από την στιγμή που ο συγγραφέας μαθαίνει να πιλοτάρει. "Ζω στο βασίλειο της πτήσης" έγραψε κάποτε. 

Το βιβλίο ξαφνιάζει με την σφιχτοδεμένη κι όμορφη γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Σαιντ-Εξυπερί και την διεισδυτικότητά του. Το πόσο καλά, δηλαδή, γνώριζε και περιέγραψε την εσώτερη καρδιά του ανθρώπου, είτε πρόκειτο για άνδρα είτε για γυναίκα. Εκείνο, ωστόσο, που με αιφνιδίασε τώρα, στην δεύτερη ανάγνωσή του, είναι πως το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί και ως το χρονικό του  θανάτου του - περίπου έτσι θα πρέπει να σκεφτόταν ο Σαιντ-Εξ όταν στις 31 Ιουλίου 1944  πραγματοποιούσε μια αναγνωριστική πτήση προς την κοιλάδα του Ρήνου που έμελλε να είναι η τελευταία του. Δεν ξέρω αν οι καιρικές συνθήκες τότε ήταν το ίδιο ταραχώδεις με εκείνες που περιγράφονται στην "Νυχτερινή πτήση", ο ψυχισμός του όμως πολύ πιθανόν να ήταν. Στα σοβαρά προσωπικά προβλήματα που έχει εκείνη την εποχή ο συγγραφέας, έρχονται να προστεθούν και τα αντίποινα του ντε Γκωλ -  ο Σαιντ-Εξυπερί είχε κατακρίνει ανοιχτά την κυβέρνηση του Βισύ αλλά και τον Γάλλο στρατηγό ντε Γκωλ, κι εκείνος (ο ντε Γκωλ) πέρασε στην αντεπίθεση αφήνοντας, καταρχάς, να εννοηθεί πως ο  συγγραφέας υποστηρίζει τους Γερμανούς. Στην συνέχεια, τον θέτει υπό παρακολούθηση, υποκλέπτει την αλληλογραφία του και απαγορεύει την κυκλοφορία των βιβλίων του στην ελεύθερη Γαλλία.

Μόλις το 1998, κάπου στα ανοιχτά της Μασσαλίας θα ανασυρθούν από τον βυθό της θάλασσας συντρίμμια ενός αεροπλάνου. Η ακριβής πιστοποίησή τους  θα διαλύσει τις όποιες εικασίες υπήρχαν μέχρι εκείνη την στιγμή για τον χαμό του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερί. His sea of problems was deeper blue, after all. Τα βιβλία του ωστόσο, και η "Νυχτερινή πτήση" βέβαια, διατηρούν  την δύναμή τους και ανυψώνουν τον αναγνώστη παρ'όλους τους στενόχωρους συλλογισμούς τους.

Σημείωση: Το πρώτο εικαστικό θέμα είναι του Robert Delaunay κι έχει τίτλο "Homage to Blériot" - όπου Blériot, ο διάσημος πιλότος που πρώτος διέσχισε την Μάγχη με ένα μονοπλάνο της εποχής. Το εξώφυλλο που εικονίζεται στην δεύτερη φωτό είναι από την πρώτη έκδοση της "Νυχτερινής Πτήσης" το 1931, χρονιά που το βιβλίο βραβεύτηκε με το prix Femina.

Κυριακές του Αυγούστου

    "Έκανε πολύ ζέστη εκείνο το καλοκαίρι, κι είχαμε τη βεβαιότητα ότι δε θα μας ξανάβρισκαν εδώ. Το απόγευμα, ξεχωρίζαμε το σημείο της πλαζ όπου μαζευόταν ο περισσότερος κόσμος. Τότε, κατεβαίναμε σ' αυτή την πλαζ, γυρεύοντας ένα μικρό ελεύθερο μέρος για ν' απλώσουμε τις πετσέτες του μπάνιου. Ποτέ δεν ήμασταν τόσο ευτυχισμένοι όσο εκείνες τις στιγμές, χαμένοι στο πλήθος που μύριζε αντηλιακές κρέμες. Τα παιδιά, γύρω μας, έχτιζαν πύργους στην άμμο, κι οι πλανόδιοι πωλητές διασκέλιζαν τα σώματα και πρόσφεραν τα παγωτά τους. Ήμασταν σαν όλο τον κόσμο, τίποτα δε μας ξεχώριζε απ' τους άλλους, εκείνες τις Κυριακές του Αυγούστου."

Patrick Modiano

Σημείωση: Ο πίνακας είναι του Ανδρέα Κοντέλλη  από την έκθεση ζωγραφικής και γλυπτικής "Αναμνήσεις"   που διοργανώθηκε από το Φεστιβάλ Μεγάρου Γκύζη στη Σαντορίνη τον φετινό Αύγουστο.