Παρασκευή, 29 Ιουλίου 2011




 
Don't judge this book by its cover

Ο Τσέχωφ είναι αδυναμία μου. Έτσι, μόλις είδα στις προθήκες το διήγημά του "Η κυρία με το σκυλάκι" σε αυτόνομη και πολύ προσεγμένη έκδοση (σε μετάφραση και με εισαγωγή της Έφης Κορομηλά, Μελάνι, 2011)  δεν πρόσεξα ιδιαίτερα το εξώφυλλό του, ούτε καν το φυλλομέτρησα. Για την ακρίβεια, το χέρι πήγε μόνο του  - μετά από διαβάσματα παιδαγωγικού περιεχομένου, ένας Τσέχωφ είναι ό,τι καλύτερο για να "μπω" ξανά στην λογοτεχνία. 

Είναι καλοκαίρι και οι δύο πρωταγωνιστές του διηγήματος κάνουν τις διακοπές τους στην Γιάλτα. Ο Ντμίτρι Ντμίτριτς Γκούρωφ είναι ένας Μοσχοβίτης φιλόλογος που δουλεύει σε τράπεζα. Παντρεμένος από είκοσι ετών, έχει βαρεθεί την έγγαμη ζωή κι εμπλουτίζει  το βίο του με περιστασιακές σχέσεις. Η Άννα Σεργκέεβνα, μια αριστοκράτισσα από την επαρχία, παραθερίζει χωρίς τον σύζυγο που έχει μείνει πίσω λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων. Μόνη συντροφιά της και αφορμή για την γνωριμία των δύο, ένα σκυλάκι σαλονιού. 

Συναισθηματικά ευέλικτος και επίκτητος μισογύνης -άρχισε να θεωρεί τις γυναίκες "κατώτερο είδος" λίγο μετά τον γάμο του- ο Γκούρωφ είναι διαμετρικά αντίθετος στον χαρακτήρα με την κατά πολύ μικρότερή του σε ηλικία Άννα που παρουσιάζεται ευαίσθητη και με ισχυρές ηθικές αναστολές. Παρ' όλη την αντίθεση, ωστόσο, ξεκινούν έναν δεσμό με  καθορισμένη ημερομηνία λήξης. Καθώς όμως οι αναμνήσεις δρουν υποδόρια, ο Γκούρωφ, μετά την επιστροφή του στη Μόσχα, θα διαπιστώσει έκπληκτος, κάπου ανάμεσα στην καθημερινότητα και στα ξενύχτια που συνεχίζει να επιδίδεται, ότι είναι πραγματικά ερωτευμένος με την Άννα. Σε ένα επαγγελματικό ταξίδι στην πόλη όπου μένει η Άννα θα επιδιώξει να την συναντήσει σε μια θεατρική παράσταση την οποία εκείνη παρακολουθεί με τον σύζυγό της. Η Άννα τον αποδιώχνει τρομαγμένη. Μετά από αυτό, όμως,  ανταποδίδει τα συναισθήματά του με μια δική της επίσκεψη στην Μόσχα όπου ξεκινούν εκ νέου τον δεσμό τους.


Πρόσεξα το εξώφυλλο του ολιγοσέλιδου αυτού βιβλίου για πρώτη φορά μόλις το τελείωσα. Η εικόνα του προέρχεται από το παιδικό βιβλίο "Συρανό" της Ρεμπέκα Ντωτρεμέρ (Μεταίχμιο, 2007). Κανονικά, θα έπρεπε να χαρώ μιας και έβλεπα με σάρκα και οστά μια ιδέα που είχα χρησιμοποιήσει παλιότερα σε μία από τις αναρτήσεις μου, αλλά δυστυχώς. Αν θεωρήσουμε πως το εξώφυλλο  αντιπροσωπεύει, ή δίνει μια βάσιμη εντύπωση για το περιεχόμενο ενός βιβλίου, το συγκεκριμένο ταιριάζει μεν με τον ρομαντισμό της Άννας Σεργκέεβνα, σε προϊδεάζει ωστόσο, για μία παιδικής υφής ιστορία ή έστω κάτι απλοϊκό, πράγμα που βεβαίως δεν ισχύει. 

"Η κυρία με το σκυλάκι"  είναι μία σύντομη μα έντονη ερωτική ιστορία μεταξύ ενηλίκων που κλιμακώνεται σε τέσσερα στάδια και είναι ίσως, όπως διαβάζω, το αρτιότερο διήγημα του Τσέχωφ.  Ο Ρώσος συγγραφέας είναι γνωστός για το πόσο παραστατικός και ταυτόχρονα λιγόλογος είναι ενώ στα έργα του δεν ηθικολογεί και δεν επικρίνει τις ανθρώπινες αδυναμίες - μεγάλα ατού και τα δύο στην συγγραφή. Ένα τρίτο είναι πως οι χαρακτήρες του, οι οποίοι αν και συνήθως βρίσκονται στο τέλος με πληγωμένο τον εγωισμό και την περηφάνειά τους  παραμένουν όρθιοι και δέχονται τις συνέπειες των πράξεών τους - και ο Γκούρωφ και η Άννα έχουν συνειδητοποιήσει την αναπόφευκτη κατάσταση στην οποία ζουν και συζητούν για να βρουν μία λύση για την  μελλοντική κοινή πορεία τους. 

Το διήγημα δεν είνα καθόλου θλιβερό ή μελοδραματικό. Είναι απλώς ρεαλιστικό και με μία δόση από Χάνεκε και το Cashe του -  οι δύο πρωταγωνιστές  "... βλέπουν καλά πως είχαν μπροστά τους έναν μακρύ, πολύ μακρύ δρόμο, και πως τα δύσκολα και πολύπλοκα μόλις τώρα άρχιζαν."  Και σ΄ αυτό το ανοιχτό τέλος, ο Τσέχωφ αφήνει τον κάθε αναγνώστη να "βάλει" την δική του εκδοχή.

3 σχόλια:

navarino-s είπε...

Χαίρομαι που ταιριάζουμε στην εκτίμηση μας για τον μεγάλο αυτόν θεατρικό συγγραφέα και διηγηματογράφο! Δυο ιδιότητες που συμπλέκονται στη γραφή του και μας δίνουν αυτό το εκπληκτικό αποτέλεσμα καθώς αποδεικνύεται ότι η βαθιά γνώση των ανθρώπινων χαρακτήρων αποτελεί αυτή τη μεγάλη δύναμη που κάνει το έργο του (και το μεν και το δε) αθάνατο μέσα στο χρόνο. Απλά είναι ο κορυφαίος. Κάτι ανάλογο, σε μικρότερη βέβαια κλίμακα, συμβαίνει και με το έργο του Λουίτζι Πιραντέλο μόνο που θεωρώ ότι τα διηγήματα του δεν έχουν τύχει την ανάλογης προβολής. Έχω δύο ανθολογίες διηγημάτων του Τσέχωφ και την ...Κυρία σε ξεχωριστή έκδοση πολύ παλιά που δεν θυμάμαι (είμαι στο χωριό τώρα και δεν μπορώ να κοιτάξω). Έχω επίσης και ένα του καταπληκτικό βιβλίο με επιστολές παραινέσεων προς επίδοξους διηγηματογράφους όπου σε μία από αυτές προς τον αδελφό του Νικολάϊ γράφει το εκπληκτικό: "...Δεν μου άρεσε η περιγραφή της γυναίκας που κάνεις. Όταν περιγράφουμε μία γυναίκα πρέπει να το κάνουμε με τέτοιον τρόπο που ο αναγνώστης να μας φαντάζεται με λυμένη τη ...γραβάτα!..."
Εν κατακλείδι: για μένα το διήγημα αρχίζει με τον Τσέχωφ και τελειώνει με τον Ραίημοντ Κάρβερ!!!!

navarino-s είπε...

....έπιασα την πάρλα και ξέχασα να σε συγχαρώ για την άψογη σου ανάρτηση!

Sue είπε...

Καλοδεχούμενη τέτοια πάρλα, navarino-s, κι ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια! Η χαρά διπλή για τον Τσέχωφ - συμφωνώ αν και υπάρχουν ένας-δυο ακόμη Ρώσοι που τους θεωρώ κορυφαίους. Για τον Πιραντέλλο δεν ξέρω πολλά αλλά, νομίζω, πως έχει καθιερωθεί περισσότερο ως θεατρικός παρά ως διηγηματογράφος - βραβεύτηκε άλλωστε γι' αυτό (για την συμβολή του στο θέατρο) με Νόμπελ. Αν προσθέσεις δε ότι θεωρείται ο πρόδρομος του Θεάτρου Του Παραλόγου και το ότι με τα έργα του μπήκε σε χωράφια που άπτονται της ψυχανάλυσης και της αναλυτικής ψυχολογίας, μπορείς να δεις γιατί τα διηγήματά του είναι "παραμελημένα".