Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2011







Ποιός βλέπει το πρόσωπο καλύτερα;
ο φωτογράφος, ο καθρέφτης ή ο ζωγράφος;





Το πρώτο πράγμα που σκέφτεται κανείς με το άκουσμα της λέξης καθρέφτης είναι η ματαιοδοξία των ανθρώπων για την εξωτερική τους εμφάνιση. Ωστόσο, ο "Καθρέφτης",  του  Γιάννη Ευσταθιάδη (΄Υψιλον, 2010) δεν συγκρατεί μόνο τα αναγκαία. Στην χάρτινη επιφάνεια των σελίδων αυτού του βιβλίου πολύ περισσότερο καταγράφονται  βίοι, συναισθήματα, χρόνος και μνήμη. Οι αντανακλάσεις τους δεν είναι άλλο από είκοσι δύο παραλλαγές βλέμματος σ' ένα θέμα.

Στάσου μπροστά στον καθρέφτη και χαμογέλασε.
Στάσου μπροστά στον καθρέφτη και συνοφρυώσου.
Σκοτείνιασε.
Οργίσου.
Σήκωσε το φρύδι.
Ζάρωσε τα χείλια.
Κλείσε τα μάτια.
Άνοιξέ τα πάλι.
Κάνε γκριμάτσες.
Γέλασε.
Να κλάψεις μην καταδεχτείς.
Αυτοσχεδίασε, παρώδησε, αφουγκράσου, χωρίς ήχο, μα με 
κινήσεις του στόματος εξιστόρησε.
Τρεμόπαιξε τα βλέφαρα από συνήθη φόβο.
Λάβε την τιμή να αυτοπαρουσιαστείς.
Συστήσου.
Ο εαυτός σου -φευ!- δεν σε γνωρίζει ακόμα.
Μετά, πλησίασε πιο κοντά, βγάλε τη γλώσσα σου.
Ζήσε με την ψευδαίσθηση πως κοροϊδεύεις.
Άκουσε να σου απαντά:
"Είναι άσπρη... Μήπως είσ' άρρωστος, αγόρι μου;"

Ο Γιάννης Ευσταθιάδης είναι ένας πολύ ιδιαίτερος συγγραφέας - έχει συγγράψει ποίηση, πεζά, δοκίμια, πολύ δηκτικά και απολαυστικά ομολογουμένως κείμενα για την γαστρονομία καθώς και υπέροχα παιδικά και το κάθε ένα από τα βιβλία του αποτελεί ξεχωριστό δείγμα λεπταίσθητου χειρισμού των λέξεων, των εικόνων και των συμβολισμών. Ωστόσο, εκτός από την συμπύκνωση των εννοιών και την αυστηρότητα του ρυθμού, όλα τα βιβλία του Γ.Ευσταθιάδη ξεχωρίζουν και για δύο άλλα πολύ έντονα χαρακτηριστικά του. Το πρώτο είναι η μικρή φόρμα που τόσο πιστά υπηρετεί και που τόσο όμορφα αναδεικνύει την λεπτομέρεια.        
                                                                                                                     
Το δεύτερο είναι η ιδιαίτερη σχέση του συγγραφέα με την μουσική – είναι πλέον γνωστό ότι για χρόνια διατηρούσε  την τακτική στήλη “Αντιστίξεις” στην “Καθημερινή”. Τούτο, λοιπόν, το πάθος του για την μουσική διαπερνά τα κείμενά του σε όποια κατηγορία κι αν ανήκουν. Το ίδιο, φυσικά, συμβαίνει και στο “Καθρέφτης”.  Εκτός, όμως, από την  συνομιλία του με τον κόσμο του  Βάγκνερ, του Μότσαρτ, του Ραβέλ  και της cumparsita, ο  Γιάννης Ευσταθιάδης αυτή τη φορά συνδιαλέγεται επίσης και με τον Παπαδιαμάντη, τον Εμπειρίκο, τον Λουίς Κάρολ, τον Αντρέι Ταρκόφσκι, τον Μπόρχες - θα έλεγε κανείς πως η επιρροή του τελευταίου δίνει μια αέρινη μεταφυσική επίγευση στην ανάγνωση τούτων των ποιητικών αφηγημάτων. Μπορείς να τα πεις και πεζοποιήματα - το ύφος και η αισθητική της γραφής του δύσκολα εντάσσονται σε μια κατηγορία.

Πόση νύχτα υπάρχει στους καθρέφτες του! Ένας μγάλος μαύρος 
ύπνος που αχνοφέγγει στο ανοιχτό και στο σκούρο της τονικότητας, 
όχι θλίψη, ούτε χαρά, μια παρωδία μόνο των μορφών, 
μια ανατομία της σκιάς που είμαστε.

Τι περίεργο όμως. Από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα δεν έπαψα να σκέφτομαι πως τα συγκεκριμένα κείμενα είναι μεστά θεατρικά κομμάτια  έτοιμα για το σανίδι - σφύζουν από την ήσυχη δραματικότητα ενός Μπάστερ Κίτον  και την εύγλωττη εκφραστικότητα ενός Μαρσέλ Μαρσό. Η μοναδική ατμόσφαιρά τους με απορρόφησε και άρχισα να αναμοχλεύω διάφορες σκέψεις και αισθήσεις αδιαφορώντας εντελώς για την απάντηση στο ποιός τελικά "βλέπει" το ανθρώπινο πρόσωπο καλύτερα. Μου δημιουργήθηκε όμως η βεβαιότητα πως ο Γιάννης Ευσταθιάδης ξέρει να διευθύνει επιδέξια με την πένα του  τόσο τις λέξεις του όσο και τις αποχρώσεις του φωτός. Όπως επίσης και την ανθρώπινη ματαιότητα που επιμένει να διεκδικεί αναδρομικά εκείνο  το διαφεύγον που στέκεται ανάμεσα στο φθαρτό σώμα και τον άυλο εαυτό.



Σημείωση: Το εικαστικό θέμα είναι του Eugene Carriere κι έχει τίτλο Between me. 

2 σχόλια:

maximus είπε...

Aκόμα και οι μάταιες διεκδικήσεις κάθε είδους κατά τη δική μου εμπειρία αξίζουν τον κόπο, ανακαλύπτει κανείς σημαντικά στοιχεία για τον εαυτό του σε σχέση με τους άλλους, με τη ζωή και κυρίως με "εκείνο το διαφεύγον". Στην αρχική ερώτηση θα απαντούσα, κανείς, ο καθένας βλέπει ή δείχνει ότι θέλει.

Καλημέρα :)

Sue είπε...

Σκέφτομαι, maximus, πως οι ανακαλύψεις που προκύπτουν από τέτοιου είδους διεκδικήσεις είναι πράγματι πολύτιμες για όσους έχουν την διάθεση να τις δουν έτσι - καλλιτέχνες ή μη. Πόσοι όμως είναι αυτοί;

Χαίρομαι που περνάς!