σκέψεις & διατυπώσεις

Οι θεσμοί των λογοτεχνικών βραβείων υπηρετούν πολλές ανάγκες κι όχι μόνον της γενικόλογης βασικής: δλδ, της προώθησης και της ανάδειξης της λογοτεχνίας. 

Μία βράβευση δίνει, καταρχάς, ορατότητα στους συγγραφείς και τους ενθαρρύνει να συνεχίσουν να δημιουργούν καινούργιες, πιο φιλόδοξες ιστορίες. Κυρίως, όμως, είναι η βάση ενός Κανόνα που  ορίζει την ποιότητα και τις πολιτιστικές αξίες της εποχής: με την επιλογή νικητών οι κριτικές επιτροπές υποδεικνύουν τα θέματα, τα στυλ γραφής, και τις ιστορίες που εκτιμώνται στο παρόν ενώ, παράλληλα,  αναδεικνύουν διαφορετικές φωνές. 

Γι' αυτό, καθώς πρόκειται για βιβλία που καθορίζουν όχι μόνον το παρόν αλλά και σε βάθος χρόνου την ιστορία της Λογοτεχνίας, οι βραβεύσεις θα έπρεπε να είναι εργοκεντρικές κι όχι προσωποκεντρικές όπως είναι στην ολότητά τους σήμερα. Δλδ, η έμφαση να δίνεται κατεξοχήν στο βιβλίο και το περιεχόμενο του – το να επαινείς την επιτυχή κατάληξη μιας προσπάθειας βοηθά τους συγγραφείς να εστιάσουν στην προσπάθεια που οδηγεί στο αποτέλεσμα που επιθυμούν κι όχι μόνον στην ικανότητά τους να γράφουν. Ένα βραβείο, με άλλα λόγια, να ενισχύει την επιμονή, την αφοσίωση και την υπερπήδηση λαθών κι αποτυχιών. 

Το σκεπτικό της κριτικής επιτροπής των Κρατικών Βραβείων ( κι όχι μόνον αυτών, εδώ που τα λέμε ) ακολουθεί, σε γενικές γραμμές, αυτή την εστίαση. Ωστόσο, η διατύπωση των ανακοινώσεων που δίνουν τον τόνο και διαμορφώνουν το ύφος των βραβείων, με ισχυρό αντίκτυπο σε συγγραφείς και αναγνωστικό κοινό, είναι καθαρά προσωποκεντρική. 

Θα ήταν η αντίδραση του πρωτοεμφανιζόμενου Θ.Τσ. η ίδια εάν αντί της υφιστάμενης διατύπωσης, η ανακοίνωση ήταν η εξής: " Το Κρατικό Βραβείο Πρωτόλειου Έργου 2025 απονέμεται ομόφωνα στο βιβλίο Η γέννα. Μια ιστορία σε τρεις εποχές,  του  Θοδωρή Τσομίδη";

Αναρωτιέμαι διότι στο σκεπτικό της απολύτως σεβαστής απόφασής του, όπως διαβάζω,  διακρίνω την άρνηση αυτής ακριβώς της προσωποκεντρικής εστίασης της βράβευσης. 

Σημείωση: Ο Θοδωρής Τσομίδης απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2025 για το βιβλίο του "Η γέννα. Μία ιστορία σε τρεις εποχές" (Πατάκης, 2024). Ωστόσο δεν το δέχθηκε και γνωστοποίησε την απόφασή του με επιστολή που απέστειλε αποκλειστικά στη LiFO ( > σύνδεσμο στο κείμενο πιο πάνω ). / Η φωτογραφία είναι της Donata Wenders.